X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل

عربی دبیرستان

قواعد عربی ۱ دروس اول ودوم نونه اول

به ادامه ی مطلب بروید

   درس دوم و سوم :  ثلاثـﯽ و رباعـﯽ ( مجرد و مزید ) 

   یکـﯽ دیگر از تقسیم بندﻯ هاﻯ  فعل ، بر اساس حروف اصلـﯽ آن است .

                                                             مجرد                                        

                                           ثلاثـﯽ

                                                             مزید

   فعل طبق حروف اصلـﯽ

                                                              مجرد

                                           رباعـﯽ

                                                              مزید

  ثلاثـﯽ :

         فعلـﯽ است که سه حرف اصلـﯽ داشته باشد .

  رباعـﯽ :

        فعلـﯽ است که چهار حرف اصلـﯽ داشته باشد . 

   هر کدام به مجرد و مزید تقسیم مـﯽ شوند . مجرد ،  آن است که حرف یا حروفـﯽ به اولین صیغه ﻯ ماضـﯽ آنها

( ثلاثـﯽ و رباعـﯽ ) اضافه نشده باشد . اما مزید ، عکس آن است .

  ثلاثـﯽ مجرد :

   سماعـﯽ است . یعنـﯽ وزن ماضـﯽ ، مضارع  و مصدر آن از قاعده ﻯ خاصـﯽ پیروﻯ نمـﯽ کند . ( توضیح آن در حد ما نیست .) اوزان آنها را مـﯽ توان با تمارین بسیار و یا مراجعه به کتب لغت فهمید .

                                                  یَـفـْعَـلُ

    فـَعَـلَ                  مضارع             یَـفـْعِـلُ

                                                 یَـفـْعُــِلُ

  

                                                یـَـفـْعَـلُ

    فـَعـِـلَ                مضارع             یـَـفـْعِـلُ

                                                ------

                                                ------

    فـَعـُـلَ                مضارع             ------

                                                یَـفـْعُـلُ

  

 غیرازثلاثـﯽ مجرد ، بقیه ﻯ موارد قیاسـﯽ است . یعنـﯽ وزن خاصـﯽ دارد و از قانون مخصوص خود پیروﻯ مـﯽ کند .

   ثلاثـﯽ مزید :

   آن است که حروف اصلـﯽ آن سه تا بوده و حرف یا حروفـﯽ به اولین صیغه ﻯ ماضـﯽ آن اضافه شده باشد .

  کلاً 12 باب دارد که در کتب دبیرستانـﯽ به 8 باب آن اشاره شده است . هر کدام از این باب ها هم منظور خاصـﯽ را مـﯽ رسانند .

باب

ماضـﯽ

مضارع

امر

مصدر

حروف زائد

منظوراز باب

إفعا ل

أفْـعَـلَ

یُـفـْعِـلُ

أفـْعـِـلْ

إفعا ل

همزه

متعدﻯ ساختن فعل

أحْسَنَ

یُحْسِنُ

أحْـسـِـنْ

إحسان

تفعیل

فـَعَّـلَ

یُـفَعِّـلُ

فـَعـِّـلْ

تفعیل (تـَفْعِـلة )

تکرارعین الفعل

متعدﻯ ساختن فعل

قـَدَّ مَ

یُـقَـدِّ مُ

قـَدِّ مْ

تقدیم

مفاعَـلة

فاعَـلَ

یُـفاعـِلُ

فاعـِـلْ

مُفاعَلة (فِعال)

الف

مشارکت

دافَعَ

یُدافِعُ

دافِعْ

مُدافَعة(دفاع)

تـَفاعُل

تـَفاعَلَ

یَـتـَفاعَلُ

تـَفاعَلْ

تـَفاعُل

ت -  الف

مشارکت

تـَکاتـَبَ

یَـتـَکاتـَبُ

تـَکاتـَبْ

تـَکاتـُب

افتـِعال

اِفـْتـَعَـلَ

یَفـْتـَعِـلُ

اِفـْتـَعِـلْ

اِفـْتِعال

همزه – ت

اثر پذیرﻯ

ِافـْتـَتـَحَ

یَفـْتـَتـِحُ

اِفْـتـَتِـحْ

افتتاح

انفـِعال

اِنـْفـَعَـلَ

یَـنـْفَـعِـلُ

اِنـْفَـعِـلْ

اِنـْفِـعال

همزه – ن

اثر پذیرﻯ

اِنـْقـَلـَبَ

یَـنـْقـَلـِبُ

اِنـْقـَلـِبْ

انقلاب

تـَفـَعّـُـل

تـَفَـعَّـلَ

یَـتـَفَعَّلُ

تـَفـَعَّـلْ

تـَفَعّـُـل

ت – تکرار عین الفعل

اثر پذیرﻯ

تـَقَـدَّمَ

یَـتـَقَـدَّ مُ

تـَقـَدّ َ مْ

تـَقـَدّ ُم

استـِفـْعال

اِسْتـَفـْعَـلَ

یَسْتـَفـْعِـلُ

اِسْتـَفـْعِـلْ

اِستفعال

همزه – س -ت

طلب و درخواست

اِسْتـَغـْفَـرَ

یَـسْتـَغـْفـِرُ

اِسْتـَغـْفِـرْ

اِستِغفار

اِفـْعِلال

اِفـْعَـلَّ

یَـفـْعَـلّ ُ

اِفـْعَـلَّ

اِفـْعِلال

همزه – تکرارلام الفعل

بیا ن صفت

اِحْمَرَّ

یَحْـمَرّ ُ

اِحْمَرَّ

اِحْمِـرار

اِفـْعیـلال

اِفـْعَـوْعَـلَ

یَـفـْعَـوْعـِلُ

اِفـْعَـوْعِـلْ

اِفـْعـیـلال

همزه – واو – عین الفعل دوم

مبالغه

اِحْدَوْدَبَ

یَحْدَوْدِبُ

اِحْدَوْدِبْ

اِحْدیداب

 

     توجه :

1.    وزن دوم مصدر باب تفعیل ، « تَـفـْعِـلة »  است . مانند : تبصرة

2.    وزن دوم مصدر باب مفاعلة ، « فِـعال » است . مانند : قِـتال

مهم : 3. همزه ﻯ امر باب إفعال ، همیشه همیشه همیشه مفتوح است . مانند : أکْـرِمْ ( گرامـﯽ بدار )

     4. در صرف افعال مزید ، گاه پیش مـﯽ آید که بعضـﯽ از زمانها و صیغه ها داراﻯ وزن مشترک مـﯽ گردند . راه تشخیص آنها جمله است . این وزنها از این قرارند :

         

                                                      ماضـﯽ ، مثنـﯽ مذکر غائب                                             

1.     تـَفاعَـلا               

                                                      امر ، مثنـﯽ مذکر و مؤنث مخاطب

                                                    

                                                      ماضـﯽ ، جمع مذکر غائب

  از باب تفاعـُل      2. تـَفاعَـلوا                                                           

                                                     امر ، جمع مذکر مخاطب   

                                                    

                                                    ماضـﯽ ، جمع مؤنث غائب   

                        3. تـَفاعَـلـْنَ

                                                   امر ، جمع مؤنث مخاطب

                                                       ماضـﯽ ، مثنـﯽ مذکر غائب 

                           1. تـَفـَعَّـلا             

                                                      امر ، مثنـﯽ مذکر و مؤنث مخاطب

                                                      ماضـﯽ ، جمع مذکر غائب

  از باب تـَفـَعّـُـل        2. تـَفـَعَّـلوا 

                                                       امر ، جمع مذکر مخاطب

                                                

                                                      ماضـﯽ ، جمع مؤ نث غائب

                          3. تـَفـَعَّـلـْنَ

                                                      امر ، جمع مؤنث مخاطب

 

 همچنین در باب افعلال که از بحث ما خارج است .

    رباعـﯽ مجرد :

  در تمام موارد ، قیاسـﯽ است .

  معروف ترین وزنهاﻯ رباعـﯽ مجرد :

ماضـﯽ

مضارع

امر

مصدر

حروف اصلـﯽ

فـَعْـلـَـلَ

یُـفَعْـلِـلُ

فـَعْـلِـلْ

فَعْـلـَلـَة (فِـعْلال)

ف- ع- ل- ل

زَلـْزَلَ

یُـزَلـْزِلُ

زَلـْزِلْ

زَلـْزَلـَة ( زِلــْزال)

ز- ل - ز- ل

تـَرْجَمَ

یُـتـَرْجِمُ

تـَرْجِـ‌مْ

تـَرْجَمَة ( ----- )

ت- ر- ج – م

 

   رباعـﯽ مزید :

  کلاً 3 باب دارد که همه قیاسـﯽ هستند . ما در اینجا به 2 باب آن اشاره مـﯽ کنیم .

باب

ماضـﯽ

مضارع

امر

مصدر

حروف زائد

حروف اصلـﯽ

منظور از باب

تـَفـَعْلـُـل

تـَفـَعْلـَـلَ

یَـتـَفَعْـلـَلُ

تـَفَعْلـَــلْ

تـَفَعْـلـُـل

ت -

لام الفعل دوم

ف -ع- ل-ل

اثر پذیرﻯ

تـَزَلـْزَلَ

یَـتـَزَلـْزَلُ

تـَزَلـْزَلْ

تـَزَلـْزُل

ز- ل- ز- ل

اِفـْعِـلـّا ل

اِفـْعَـلـَـلَّ

یَـفـْعَـلـِـلّ ُ

اِفـْعَـلـِـلَّ

اِفـْعِـلـّـا ل

همزه –

لام الفعل دوم

ف-ع - ل-ل

مبالغه

اِطـْمَأنَّ

یَطـْمَـئِـنّ ُ

اِطـْمَـئِـنَّ

اِطـْمِـئــْنان

ط – م- أ- ن

    تمرین مزید :

    عین الأبواب لهذه الأفعال و اذکر المضارع و الأمر لها :

   

الرقم            الفعل

الباب

المضارع

الأمر

  1            قا تـَـلَ

  2            اِخْضَرَّ

  3          اِنـْصَرَفـْتـُم

  

  4            أجْـلـِسْ

  5           تـَفاهَـمـوا

  6             أدَّ بـْنَ

  7           تـَحارَبا

  8          اِنـْتـَشَـرَتْ

  9         اِشـْتـَغـَلـْتـُما

  10         تـَکَـلـَّـفَـتا

  11      اِسْـتـَرْحَـمْتُ

نظرات (0)
نام :
ایمیل : [پنهان میماند]
وب/وبلاگ :
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)